Masallida.az Arkivan.az
 

“Masallının ensiklopediyası” – 9-cu yazı. Köhnə Alvadı İnzibati Ərazi Dairəsi

  • 04.08.2021, 12:12,

Bəlli olduğu kimi 70 sayllı Masallı Seçki Dairəsindən olan Millət Vəkili Məşhur Məmmədovun təşəbbüsü və “Masallı Təhsil Fondu”nun dəstəyi ilə “Masallı Ensiklopediyası” hazırlanır. Xəbər verdiyimiz kimi Masallının qədim tarixi, eləcə də təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, mətbuat, idman, musiqi … tarixi haqqında silsilə  yazılar hazırlanıb masallıda.az və cenub.az saytları vasitəsi ilə sizlərə təqdim olunmuşdur. Vəd etdiyimiz kimi vaxtaşırı olaraq Masallı rayonunun İnzibati Ərazi Dairələri üzrə (hər dairədəki kəndlər də daxil olmaqla) məlumatları sizə təqdim edirik.  Xahiş edirik ki, məlumatlara təkcə izləyici kimi baxmayın, bizdən irad tutmağa tələsməyin. Çalışın ki, təkliflərinizi verib, bizə yardımçı olasınız.


İşçi qrupun telefonları

Zahir Əmənov (qrupun rəhbəri ): - 0 50 322 75 23 (Həm də NAR-la)

Xodaşirin Cəbiyev: - 0 50 429 05 96: 0 70 542 54 30

Əlizaman Baxış:  - 0  50 427 70 25

     Bu silsilədən Boradigah qəsəbəsi, Qızılağac, Kolatan, Xırmandalı, Qəriblər, Qızılavar, Mahmudavar, Təzəkənd kəndləri ilə bağlı  yazıları artıq sizə təqdim etmişik. Bu dəfə isə Köhnə Alvadı İnzibati Ərazi Dairəsi ilə bağlı məlumatlarla tanış olun:


1. https://cenub.az/10879-masall-ensklopediyas-tqdim-edir-boradigah-nzibati-razi-dairsi.html
  2. 
https://cenub.az/10929-masall- ensklopediyas-2-ci-yaz-qizilaac-nzibati-razi-dairsi.html
  3. 
https://cenub.az/10950-masall-ensklopediyas-3-ci-yaz-kolatan-nzibati-razi-dairsi.html
4. 
https://cenub.az/10974-masall-ensklopediyas-tqdim-edir-4-c-yaz-xrmandal-nzibati-razi-dairsi.html
5. 
https://masallida.az/721-masalli-ensiklopediyasi-qriblr-inzibati-razi-dairsi-5-ci-yazi.html
6. 
https://cenub.az/11108-masall-ensiklopediyas-qzlavar-nzibati-razi-dairsi-6-c-yaz.html
7. 
https://cenub.az/11164-masall-ensklopediyas-tqdim-edir-8-ci-yaz-mahmudavar-nzibati-razi-dairsi.html)

8. https://cenub.az/11185-masall-ensklopediyas-tqdim-edir-8-ci-yaz-tzknd-nzibati-razi-dairsi.html

9-cu yazı.


KÖHNƏ ALVADI ərazi dairəsi. 

Köhnə Alvadı ərazi dairəsi 1kəndi – Köhnə Alvadı kəndini əhatə 

edir.


Əhalisi: (01. 01. 2021-ci il tarixə) 4308 nəfər

O cümlədən:   kişi: 2191 nəfər;     qadın: 2127 nəfər.


 1849-cu il siyahıyaalınmasında 114 ev, 977 nəfər;

1863-cü il   -------------------------  149 ev,  1010 nəfər;

1873-cü il   -------------------------   160 ev, 1334 nəfər;

1886-cı il  ---------------------------  177 ev, 1402 nəfər;


Ərazisi:                        791 ha;

O cümlədən:

Əkin sahəsi:                                   394 ha:

Bələdiyyə torpaqları:                               261 ha:

Yaşayış üçün istifadə edilən torpaq sahəsi: 82, 71 ha.

 

Kəndin adının mənası: 
 
Alvadı kəndi Tatyan çayı boyunca vadidə, vaxtilə ətrafı qırmızı lalə gülləri ilə örtülmüş ərazidə yerləşdiyinə görə, kəndin adı Alvadı qoyulmuşdur – “al” – qırmızı, “vadi” sözlərindən yaranmışdır. İndi də kəndə Dəmbəlov dağının zirvəsindən baxanda kənd dairəvi çökəklikdə görünür.


Kəndin tarixi:

Kəndin yaşayış məskəni kimi mövcud olması əldə olan mənbələrə görə iki min ilə gedib çıxır. Akademik Z.Bünyadov özünün “Azərbaycan VII-IX əsrlərdə”əsərində yazır ki, N.Korolyov Bəzz qalasının yerləşdiyi ərazinin xəritəsində qalaya gedən yollardan birinin Alvadı yaşayış məntəqəsindən keçdiyini göstərmişdir. Kəndin ərazisindən tapılan qəbiristanlıqda böyük bir küp çıxmış və küpün içərisində Eldəgizlər dövrünə aid mis pullar, zərgərlik alətləri və zərgərlik məmulatı mirvari (pasta) boyunbağı, daş alətləri, sapand və onun daşı və s. olması kəndin qədimliyindən xəbər verir. Kəndin qərbindəki çayın kənarında indi də qalan təpəcik-kurqan vardır. Bu təpə-kurqanın ətəklərində 50-60 il bundan qabaq qazıntılar zamanı qəbrlər aşkar edilmiş, bu qəbirlərdə insanın kəllə və çənə sümükləri, gümüş pullar, qab-qacaq, bişmiş kərpiclər tapılmışdır. Belə məlum olur ki, Alvadı kəndi VI-VII əsrlərdə mövcud imiş. Kənd o vaxtlar indi abidə kimi qorunan təpə-kurqanın yanında, “Dağdağan” deyilən yerdə, Tatyan çayının sahilində, Tatyan kəndindən 2 km şərqdə olub. Tatyan çayının daşması ilə kəndi tez-tez su basması təhlükəsi kənd camaatına kəndin indiki yerdə - bir qədər hündür yerdə salınmasını məcbur edib.


Kəndin tarixi abidələri: 


1. Təpə-kurqanlar VII-IX əsrlərə aiddir. Kəndin yaxınlığında olan bu təpə-kurqanlar Şirvanın şimal torpaqlarından başlayaraq cənubda Astara rayonuna qədər tikilmişdir. Bir növ xəbər və siqnalların ötürülməsi üçün müasir poçt rolunu oynayırdı.


2. Köhnə Alvadı məscidi  - 1902-1907-ci illərdən mövcuddur. 

3. Təzə məscid (1999) - 2 minarəli 38 metr uzunluqda olan bu nadir abidə kənd sakinlərinin yaxından köməyi və xeyriyyəçilərin dəstəyi ilə tikilib. 

4. Məktəb – Sovetlər vaxtı 840 yerlik nəzərdə tutulan bu məktəbin binası yarımçıq qalıb. Bina bərbad haldadır. 


5. II Dünya və Qarabağ Müharibələrində iştirak edən və həlak olanların şərəfinə 2 abidə.


Qəhrəmanlıq salnaməsi:

1918-ci ildə hakimiyyətdən devrilmiş Çar odrusu ilə yerli əhali arasında məşhur “Qızılağac davası” olmuşdur. O vaxtlar bu döyüşlərdə Köhnə və Təzə Alvadı kəndlərininin hər birindən 8 nəfər (cəmi 16 nəfər) iştirak eləmiş və həlak olmuşlar. Köhnə Alvadı kəndindən həlak olanlar:

1. İsmayıl Seyfulla oğlu

2. Əhməd Abdulhəsən oğlu

3. Əbülqasım Əhməd oğlu

4. Nəzir Məlik oğlu

5. İsrafil Vəli oğlu

6. Hüseynalı Şəkəralı oğlu

7. Ağabala Abuş oğlu

8. Abbas Abdulla oğlu 

(Əli Mahmudoğlunun “Kəndimiz və sakinləri” kitabından)


Coğrafi mövqeyi:
 

Kənd Masallı rayon mərkəzindən 6 km şimal-qərbdə, köhnə Bakı-Astara magistral yolunun üstündə, düzənlik sahədə yerləşir. Tatyan çayı Köhnə Alvadı kəndini iki yerə ayırır.


 
Kəndin əsas məşğuliyyəti:      Qədimdən ticarət, heyvandarlıq və müasir dövrdə qismən də əkinçilik.

 Həmsərhəd olduğu kəndlər: 
 Qərbdən Tatyanoba və Güllütəpə, cənubdan Banbaşı, şimaldan Meşəkanarı, cənub-şərqdən  Böyük Xocavar kəndləri ilə həmsərhəddir.

 

Kənddə ilk məktəbin açıldığı tarix: 
1920-1930-cu illərdə savadsızlıq kursları açıldı. 1930-1940-cı illərdə 7-illik məktəb fəaliyyət göstərirdi, II Dünya m-si başlananda məktəblər bağlandı. 1945-ci ildə kənddə ibtidai məktəb binası tikilib. Burada Caxırlıdan gəlmiş Kərimov Kərim Cəlal oğlu və bacısı Kərimova Həyat dərs demişlər. 

1946-cı ildə kəndin yetirməsi Seyfullayev Bəylər Xələf oğlu məktəbin müdiri olub. 

1950-ci ildə kənddə orta məktəb yarandı və çiy kərpicdən bina tikildi.

 

Kolxoz-sovxoz:

1930-cu illərdə kolxozlaşma başlayanda kənddə “Molotov” adına kolxoz yaradılıb. 1943-cü ildə bir neçə ətraf kəndlər – Kosakül, Binə Xocavar, Böyük Xocavar və Banbaşı kəndləri birləşdirilərək əvvəl “Sovet Azərbaycanı” kolxozu, sonra isə 1960-cı illərdən sovxozu adlandırılıb. 1991-ci ildə Köhnə Alvadı kəndi ayrılaraq ayrıca sovxoz olub. 


Kəndin ilk ali təhsillisi: 

 
İbrahimov Almas Məmməd oğlu  olmuşdur (rus dili müəllimi). Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun rus dili və ədəbiyyatı fakültəsini bitirib.


II Dünya müharibəsində iştirak edənlər:    70 nəfər  – 35 nəfər həlak olub, 35 nəfər sağ qayıdıb. Onların şərəfinə kənd qəbristanlığında xeyriyyəçi Ədalət Qarayevin maddi köməkliyi ilə abidə ucaldılıb. 



Qəhrəman analar:            40 nəfər.

 Kəndin I Qarabağ müharibəsi uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olmuş sakinləri haqqında: 


I Qarabağ uğrunda döyüşlərdə Köhnə Alvadı kəndi 3 şəhid vermişdir:


1. Əsgərov Əlihasil Hüsü oğlu    - 25. 04. 1965 – 22. 10. 1992-ci il. Adı Köhnə Alvadı məktəbinə verilib. (Ətraflı “Şəhidlər” bölümündə).


2. Həsənov Zöhrab Məmmədxan oğlu   -  20. 08. 1974  -  27. 12. 1993-cü il. (Ətraflı “Şəhidlər” bölümündə).

 

3. Məlikzadə Fuad Seymur oğlu   -  23. 02. 1990   -   03. 08. 2009-cu il. (Ətraflı “Şəhidlər” bölümündə).


2013-cü ildə Kənd bələdiyyəsinin təşəbbüsü ilə bu üç şəhidin abidəsi tikilmiş, adları lövhəyə həkk olunmuşdur.
 


II Qarabağ Müharibəsi qaziləri və veteranları:   İştirakçı 11 nəfərdir; o cümlədən: 4 nəfər qazidir. Şəhid yoxdur.


Alimlər:

Əlibəyli Qulamhüseyn Surxay oğlu  - hüquq üzrə fəlsəfə doktoru, ADU-nun müəllimi). (Ətraflı “Alimlər” bölümündə)


Bağırzadə Elşən Rəsul oğlu - iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru (10. 10. 2016-cı il)


 Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində işləyir. (Ətraflı “Alimlər” bölümündə)


Kəndin müxtəlif vəzifələrdə işləyənlər haqqında: 


Kənddə:

Əkbərov Zeydulla Əli oğlu – kənddə müxtəlif rəhbər vəzifələrdə işləmişdir.


Qarayev Salman İmran oğlu – uzun illər kənd sovetinin sədri, müavini, katibi və digər vəzifələrdə işləmişdir.


Şükürov Hüseyn Musa oğlu. 1933 cü il də Masallı rayonunun Köhnə Alvadı kəndində anadan olmuşdur. Bakı maliyyə - kredit texnikumunu bitirmiş, 1980 – 1986-cı illərdə Masallı Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında baş mühasib, 1986 – 1990- cı ilə kimi Köhnə Alvadı kəndinin " Sovet -Azərbaycanı " sovxozunda mühasib vəzifələrində çalışmışdır. 2021-ci ilin aprel ayının 14-də dünyasını dəyişmişdir.


Abdulkərim Nemət oğlu – kənddə müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir.


Əvəz Seyfulla oğlu – sovxoz direktoru və tədarük məntəqəsinin müdiri işləmişdir.


Rayonda:

 

Məmmədov Ramiz Əlxas oğlu - Masallı Rayon İH Başçısının Masallı şəhəri üzrə nümayəndəsi işləmişdir.


Nurullayev Kamil Yadulla oğlu -  “Şərəf nişanı” ordenli.

01 .10.1931-ci ildə Masallı rayon Köhnə Alvadı kəndində doğulub. 1951-56-cı illərdə Lenin adına Azərbaycan DPİ-da oxuyub. 01.09. 1955 -27.08.1962-ci illərdə Cəlilabad rayonu Xanəgah kəndində müəllim , 22.08.1960-27.08.1960-cı illərdə Təzə- Alvadı kəndində müəllim, 27.08.1962-25.09.1971-ci illərdə K.Alvadı kəndində müəllim işləmişdir. 1960-cı ildən dünyasını dəyiişənə kimi Masallı RXMŞ-da ixtisası üzrə ştatdankənar metodist işləmişdir. 

20.07 .1971-ci ildə “Şərəf nişanı” ordeni ilə təltif olunub. 1971 ci ildə vəfat edib.


Nurullayev Rasim Kamil oğlu. 

22.04. 1963-cü ildə Köhnə Alvadı kəndində doğulub. 1997-2002 Azərbayan Beynəlxalq Universitetinin maliyyə-kredit fakültəsində oxuyub. 2016-2020-ci illərdə Naxçıvan Dövlət Universitetinin riyaziyyat və informatika fakültəsində oxuyub. 2014-cü ildə Maliyyə Nazirliyi yanında maliyyə elm-tədris mərkəzində hazırlıq kursu keçib. 

07.07.1989-24 .04. 1990-cı illərdə Masallı Üzüm Emalı Zavodunda kimyaçı mühəndis,24.04.1990-12 .07. 1995-ci illərdə həmin idarədə istehsalat rəisi. 10.08.1996-30.04.1998-ci illərdə Ədalət-P Şirkətində Baş mühasib, 03.05.1999-01.05.2007- ci illərdə Masallı Rayon Təhsil Şöbəsində Baş mühasib, 01. 05. 2007-06.01.2010-cu illərdə Təhsil Şöbəsində uçot qrup rəhbəri, 06.01.2010- 01.08. 2016-cı illərdə Təhsil Şöbəsinin baş məsləhətçisi işləmişdir. 

Masallı Rayon Təhsil Şöbəsinin, Azad Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsinin və YAP-ın Masallı Rayon Təşkilatının Fəxri fərmanları və “Yubiley döş nişanı” və sair təltiflərlə mükafatlandırılıb.


Əlişov Əli Mahmud oğlu – (17. 04. 1938). S. Ağamalıoğlu adına Gəncə Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu bitirib.  Masallı Rayon PK-nin 2-ci katibi vəzifəsində işləmişdir.


Əsgərov Müctəba Qubad oğlu - Masallı Rayon Kooperativlər İttifaqının sədri vəzifəsində çalışmışdır. 


Qarayev İsa İmran oğlu – (1915-02.07.1984). Mühasib. 1937-ci ildə Masallı Rayon MTS-də siyasi idarənin I katibi işləmişdir. 1945-1956-cı illərdə Maliyyə Nazirliyi Rayonlararası İdarəsinin cənub zonası üzrə Baş müfəttişi işləyib. 1956-1977-ci illərdə Masallı RXMŞ-in Baş mühasibi işləmişdir. 


İsrafilov Vəli Mikayıl oğlu - Masallı Rayon Maliyyə Şöbəsinin sədri işləmişdir. 


Əliyev Kəlbihüseyn Qulam oğlu – Masallı Rayon Məişət Evinin direktoru vəzifəsində işləmişdir.


Qulamhüseyn Surxay oğlu Əlibəyli  - (08. 09. 1958)  dövlət və siyasi xadim, 

Azərbaycan Milli Məclisinin I və II çağırış deputatı, Aydınlar Partiyasının sədri - (2009-cu ildən). (Ətraflı “Alimlər” bölümündə)


Sadıqzadə Laçın Cəfər oğlu   -Masallı Rayon İH Başçısının Masallı şəhəri üzrə nümayəndəsi işləmişdir.


 
Kəndin din xadimləri: 

Kəndin ilk ali ruhani təhsilliləri: 


Molla Qasım  Şirməmməd oğlu -   (XVIII əsrin sonu-XIX əsrin ortları). Nəcəf-ül-Əşrəfdə təhsil alıb. Kəndin ilk ali ruhani təhsillisi. 


Hacı Məhəmməd axund  Qaryağdı oğlu - (sadəcə Hacı axund) (1804 1924). İraqın Nəcəf-ül-Əşrəf şəhərində ali ruhani təhsil alıb.


Hacı Zeynalabdin axund   -  (Məzlum Axund) - (1867-1948). İlk təhsilini Ərdəbil şəhərində, ali ruhani təhsilini isə Nəcəf-ül-Əşrəfdə alıb. Sovet hakimiyyətinin təqiblərindən qaçaraq Cənubi Azərbaycana gedir və Parsabad şəhərinin Cümə məscidinin axundu olur.


Müctəhid Şeyx Həsən Hatəmi (Lənkərani)Molla Qasım oğlu -  (1850-1942). Nəcəf-ül-Əşrəfdə ali ruhani təhsil alıb. Nəcəf şəhərində vəfat edib.


Müctəhid Şeyx Müctəba Hatəmi  - (1887-1986). Nəcəf-Əşrəfdə ali ruhani hövzədə təhsil almışdır.   


Müasir dövrdə: 

Cəfərov Mirtağı Qubad oğlu, Aqil Asdan oğlu  Ələddin İdris oğlu Qum şəhərində təhsil alıb, kəndin dini ayin və tədbirlərini yerinə yetirirlər.

 

Kəndin məscidi:

1. Köhnə məscid -  1902-1907-ci illərdə tikilib.


2. Təzə məscid   -- 1999-cu ildə 38 m uzunluğunda 2 minarəli məscid binası inşa edilib. Şeyx Mirtağı ağa məscidin tikilməsində böyük rol oynayıb və məscidin imamıdır.

(Əlişov Əli Mahmudoğlunun “Kəndimiz və sakinləri” kitabından) 


 Ölkədən kənarda yaşayan kənd xeyriyyəçiləri: 

1. Şükürov Əmiş Musa oğlu

2. Nurullayev Yadulla Musa oğlu

3. Vəliyev Rəcəb Abas oğlu

4. İbişov Əhəd Məzahim oğlu

5. Seyfullayev Asəf Bəylər oğlu

6. Seyfullayev Xələf Bəylər oğlu

7. Cəbrayılov Ədalət Qurban oğlu

8. Rüstəmov Rəzzaq Mirzağa oğlu

9. İbişov Çingiz Məzahim oğıu

10. Bağırov Rəsul Məmmədbağır oğlu

11. Bağırov Hüseyn Məmmədbağır oğlu

12. Qarayev Ədalət Salman oğlu

13. Vəliyev Həmzə Abbas oğlu

14. Rüstəmov Əhmədağa Mirzağa oğlu 

Yazarlar:

Əlişov Əli Mahmud oğlu – 8 kitab müəllifidir.


İdman sahəsində: 

İsrafilzadə Vəli Rəşadət oğlu – paraolimpiada oyunlarında üzgüçülük üzrə Avropa çempionu.   


İnfrastruktur:

Tikintisi yarımçıq qalmış 1 orta məktəb binası, 1 Bələdiyyə və İcra nümayəndəliyi binası, feldşer-mama məntəqəsi, poçt, ATS (2009), aptek, çörəkbişirmə sexi, mebel sexləri, baytarlıq apteki, 2 su anbarı, kəndin ortasından keçən Tatyan çayının üstündə 2 geniş dəmir-beton körpü və çoxlu sayda ticarət  və ictimai-iaşə obyektləri vardır.

İstirahət parkı:

Suvarma məqsədilə tikilmiş 2 su anbarının sahillərində xeyriyyəçilərin təşəbbüsü və maddi köməyi ilə Park salınmışdır.


Köhnə Alvadı Ərazi Vahidi üzrə məlumatların toplanmasında bizə yaxından köməklik göstərən İsa Eldar oğlu Şükürova təşəkkür edirik.

Rəy yaz
  • Elanlar
  • Yazarlar
  • PDF

Vampirləşmiş Dante

  • 20:05
  • 4 621
Sosialda Biz
  • Vkontakt
  • Facebook
  • Twitter