Çər. axşamı   8 sentyabr 2020   22:48:20  

Almaniyada Masallı toyu


Almaniyanın Herford şəhərində yaşayan Nazilə Bəşirova ilə ilk tanışlığımız 4 il əvvəl Masallıdan başlayıb.  O  vaxt Rəhim Tağıyev adına Masallı Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində ötən əsrin tanınmış maarif fədaisi, 1942-ci ildə Azərbaycan SSR əməkdar müəllimi fəxri adına layiq görülmüş, yetirmələri arasında 50 -dən çox elmlər doktoru  və namizədi, yüzlərlə həkim, pedaqoq, mühəndis,  İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı,  onlarla partiya və sovet işçisi,  Sosialist Əməyi Qəhrəmanları,  deputatlar, Dövlət mükafatı laureatları olan Nəzirməmməd Məmmədəliyevin 120  illik yubileyi keçirilirdi.  

Nazilə xatun atasının xatirəsinə və   mənalı ömür yoluna həsr edilmiş “Masallının ilk əməkdar müəllimi” kitabını mənə təqdim etdi. Kitaba Mirzə Nəzir müəllim (ona müasirləri belə müraciət edirdilər-N.Ə.) haqqında   yazdığım “Yaddaşımın nur heykəli” adlı essem də daxil edilmişdi. Yazıçı-jurnalist Sevinc Əliyevanın qələmə aldığı  maraqlı və unudulmaz xatirələrlə zəngin kitabın araya-ərsəyə gəlməsində  böyük zəhmətə qatlaşan Nazilə xatunun öz həyatı və qürbət diyarda göstərdiyi fədakarlıqlar da yazılmamış bir romandı...

  Almaniyada fəaliyyət  göstərən Şimali Reyn -Vestfaliya əyaləti  Alman-Azərbaycan Mədəniyyət Cəmiyyətinin və Atatürk Kültür Dərnəyinin fəal  üzvü olan Nazilə Bəşirova təkcə yaşadığı  ölkədə deyil, eyni zamanda  Fransada,   Belçikada və  Avropanın iri şəhərlərində Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği ilə bağlı  mitinq və tədbirlərin fəal təşkilatçılarından biridir. Alman-Azərbaycan Mədəniyyət Cəmiyyətinin sədri Təranə xanım Tağıyeva,  Nazilə xatun və Almaniyada yaşayan digər soydaşlarımız Xocalı soyqırımı haqqında Avropa ictimaiyyətinin geniş məlumatlandırılması istiqamətində ictimai- siyasi tədbirlər keçirir, həmçinin xalqımızın dövlət və dini bayramlarının, əlamətdar  günlərinin ildönümlərini yüksək səviyyədə qeyd olunması üçün birgə səy göstərirlər. 

Cəmiyyəyin xətti ilə keçirilən mədəni-kütləvi tədbirlərdə Vətəndən uzaqda dünyaya göz açan yeniyetmə və gənclərə milli adət-ənələrimiz, mənəvi dəyərlərimiz aşılanır. Novruz bayramlarında Almaniyanın müxtəlif şəhərlərində keçirilən el şənlikləri və toy məclislərində Azərbaycan-türk xanımlarının müxtəlif rəngli al-əlvan kəlağayıdan, milli paltarlardan sevə-sevə istifadə etməsində və  milli xörəklərin hazırlanmasında Nazilə xatunun əvəzsiz xidmətləri böyük rəğbətlə qarşılanır. Genzel Kierche səhərində yaşayan ərkivanlı Nazim Qənbərovun  qızı Aytən xanımın toyu isə orijinallığı ilə seçilən “Masallı toyu” kimi yaddaşlarda qalıb.


Kəlağayı- gözəllik, incəlik və zəriflik rəmzidir


Nazilə  xatunun kolleksiyasında təbii ipəkdən hazırlanmış rəng çaları müxtəlif olan 40 - dan çox  kəlağayı var.  Deyir ki,  kəlağayı gözəllik, ismət, ləyaqət, ehtiram, sədaqət rəmzi olmaqla yanaşı, Odlar Yurdu Azərbaycanımızın qədim tarixini, mədəniyyətini,  mənəvi irsini, adət-ənənələrini yaşadır. “ Əxlaq mücəssiməsi və zəriflik rəmzi  olan kəlayağını qoruyaraq nəsildən-nəsilə ötürməyi  mən də özümüzə  mənəvi borc bilirəm!..”  Nazilə xatun kəlağayını tərənnüm edən çoxlu deyimlər, şeir  və nəğmələr bilir.  Almaniyada   xınayaxdı  və toy mərasimlərində adətən, dahi bəstəkarımız  Üzeyir Hacıbəylinin bəstələdiyi  musiqinin sədaları altında  azərbaycanlı şairə Aynur Qafarlının qələmə aldığı  “Kəlağayım” şeirini söyləyir:


Səni örtüb cavan, qarı,

Ay elimin milli varı.

Şəkimizin yadıgarı,

Nənələrdən qalan payım,

Kəlağayım.

Daim sənlə öyünmüşəm,

Mən bəxti çox yeyinmişəm.

Vallah səni geyinmişəm,

Gözəllikdə yoxdu tayım,

Kəlağayım.

Qürurusan ataların

Yellənirsən narın-narın.

Üstündəki butaların

Tarix kimi qədim, qayım,

Kəlağayım.

Eşqə mayak, gur işıqsan,

Sən bir sülhsən, barışıqsan,

Qadınlara yaraşıqsan.

Qoy vəsfini elə yayım,

Kəlağayım.

Nur səndədi, ziya səndə,

Abır səndə, həya səndə,

Bəzək səndə, saya səndə.

Hansın deyim, hansın sayım,

Kəlağayım.  


               Əsrin dördə birini xarici ölkədə yaşamasına baxmayaraq Nazilə xatun qədim zamanlardan dilimizdə qız-gəlinə xüsusi müraciət formalarını da ənənə kimi yaşadır. Beləki  o, yeniyetmə qızlara  Banu,   nişanlı və gənc ailə quranlara Bəyim, analara Xanım, nənələrə  Xatun, ulu nənələrə Xanım-Xatun deyə xitab edir.


                                                  44 günün əks-sədası  


Nazilə  xatun Vətən müharibəsindən bəhs edən,  Qarabağın dünənini və bu gününü əks etdirən kitabların, "İRS" jurnalınının alman dilində dərc olunan saylarının və başqa nəşrlərin Almaniyanın müxtəlif şəhərlərində təşkil olunan sərgilərində ölkəmizi layiqincə təmsil edir. Belə sərgilərə gələn yerli əhali, eyni zamanda, qonşu ölkələrdən gəlmiş qonaqlar və Avropada  yaşayan soydaşlarımızdan ibarət olan kitabsevərlər Azərbaycan kitabına böyük maraq göstərirlər. Universitat Bielefelddə  isə Azərbaycan mətbəxi ləziz nemətlərinə görə 12 ölkə arasında  birinci   yerə layiq görülüb. Sərgidə nümayiş  etdirilən milli yemək nümunələrinin çoxunu Nazilə xatun hazırlamışdı. Onu da  qeyd edim ki, qədim Bonn şəhəri daxil olmaqla Zəfər Günü Almaniyanın müxtəlif şəhərlərində qeyd olunub.

Nazilə xatun Herford şəhərindəki malikənəsini Azərbaycan və Türkiyə   bayraqları  ilə  bəzəyib   və geniş salonda 44 gün davam edən müharibədə canını Vətənə fəda edən qəhrəman şəhidlərimizin ruhuna ehsan süfərəsi açıb,  müqəddəs “Qurani-Kərim”dən ayələr oxunub,  xalqımızın əmin-amanlığı üçün diləklər və dualar edilib... Nazilə xatun deyir: “Tarixi qələbəmiz xarici ölkələrdə yaşayan soydaşlarımıza  böyük ruh yüksəkliyi bəxş etdi. Biz bu  sevinci bizə bəxş edən  Azərbaycan əsgərlərinə borcluyuq.  Cəmiyyətimizin  və Atatürk   Kültür Dərnəyinin üzvləri ağır yaralanan qazilərimizdən bir neçəsinin müalicəsinə maddi yardım göstərmişdir...”

Nazilə Bəşirovanı tanıyanlar onu gülləri, çiçəkləri necə sevdiyini yaxşı bilirlər. Geniş bağında nəvazişlə əkib-bəslədiyi rəngbərəng güllər-çiçəklərlə yanaşı meyvə ağacları, bostan- tərəvəz bitkiləri və 27  növ göyərti ləkləri göz oxşayır... Nazilə xatunun İki nəvəsi İstanbul Yedditəpə universitetini bitirib. Digər nəvələri Almaniyada bakalavr və magistr təhsili alıblar.

Ulu nənə olmağa hazırlaşan Nazilə xanım gənclik həvəsi ilə nəinki Almaniyada, Azərbaycana  gələndə də milli  adət-ənələrimizi yorulmadan təbliğ edir.  Bu günlərdə  Bakıda “Gənclik” şadlıq sarayında keçirilən toy mərasimində  özü ilə  gətirdiyi kəlağayıları  tanıdığı xanımlara verib və  onlarla birgə   rəqs edərək məclisə xususi rəng qatıb. Nazilə xanımın həm çıxışı, həm də hazırladığı mükəmməl  rəqs kompozisiyası  şadlıq sarayının işçilərini,  musiqi kollektivini heyrətə gətirib: “Biz hələ  ömrümüzdə belə maraqlı, adət-ənələrimizə  önəm verilən möhtəşəm toy görməmişdik” deyiblər...

Nazilə xatunla Bakını gəzə - gəzə söhbət edirik.  Gerçəkdən o mənə dastanlarımızdakı qəhrəman qadınları xatırladır. Deyir ki, mən elə uşaq çağlarımdan bütün tədbirlərdə fəal olmuşam. “Hələ məktəbli ikən   oğlanlarla bərabər 1 may nümayişində, velisoped yarşlarında iştirak etmişəm...” 

Almaniyada Azərbaycan naminə  fəaliyyəti isə bir kitaba sığmaz!  Bəli, jurnalist həmkarım Sevinc xanım demişkən, Nazilə xatunun əməllərindən onun hansı ailəyə aid olduğu bir daha özünü büruzə verir. Vətənpərvərlik, xalqa, torpağa, milli adətlərimizə  sevgi onun soy kökündən, nəsil şəcərəsindən gəlir. Mirzə Nəzir müəllimin ailəsində  tərbiyə alan, onun əxlaq dərsindən bəhrələnən bir İNSANDAN ancaq yaxşı işlər gözləmək olar...  

 Vidalaşma zamanı dedim:- Yaxşı YOL Nazilə xatun, xalqımızın dəyərli qızı,  qürbət diyarda qeyri-rəsmi səfir kimi fəaliyyətinizdə sizə uğurlar olsun!..


                                                   

Cenub.az üçün hazırladı: Nurəddin Ədiloğlu.






Copyright © 2013 - 2021
Bütün hüquqlar qorunur.
MATERİALLARDAN İSTİFADƏ EDƏRKƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!
Şikayət və təkliflərinizi qeyd edə bilərsiniz.
Created: Webmedia.az

Baş redaktor: Zahir Amanov
Tel: +99450(70)3227523
Email: [email protected]