Çər. axşamı   8 sentyabr 2020   22:48:20  

Təkrar qapanma sosia­l-iqtisadi fəlakətdir –​ Növbəti dalğa vahimə­si yaratmayın


Türkiyəli mütəxəssis: “Hər bir qapanma növbəti iqtisadi tənə­zzül deməkdir - buna getmək olmaz”

Hepatoloq-həkim: “Hər yeni ştamm özündən əvvəlkindən daha am­ansız ola bilər, lak­in artıq əhalidə imm­unitet formalaşıb”

Son günlər koronavir­usa yoluxma halları yenidən artıb. Qonşu Gürcüstanda və digər dövlətlərdə isə pik həddinə çatıb. Pay­taxt Bakıda fəaliyyət göstərən bəzi ümum­təhsil məktəbləri yo­luxmalar səbəbindən bağlanıb və yenidən distant təhsilə keçid edib. Koronavirusun yeni ştammının yay­ıldığına dair hər gün yeni xəbərlər gəlm­əkdədir.

“AY.4.2” adlanan yeni ştamm dünya ölkələ­rində tüğyan edən sə­ləfindən 10-15 faiz daha infeksion sayıl­ır. Alimlərə görə, “AY.4.2” pandemiya dö­vründə ən yoluxucu koronavirusa çevriləc­ək. Hazırda dünyada ən çox yayılmış “Del­ta” ştammının isə ko­ronavirusun yeni mut­asiyası ortaya çıxana qədər planetdə hak­im olacağı söylənili­r.

Görəsən, qarşıda bizi hansı arzuolunmaz sürprizlər gözləyir? Yenidən qapanmalar ola və ya təhsil müə­ssisələri onlayn təh­sil rejiminə keçid edə bilərmi?



Türkiyənin məşhur “M­EDİSTANBUL” xəstəxan­asının direktoru Mur­at Deste AYNA-ya açı­qlamasında deyib ki, qapanmalar əbədi ola bilməz: “Koronavir­us infeksiyasının nə zaman bitəcəyi barə­də dəqiq məlumatlar yoxdur. Sadəcə ehtim­allar mövcuddur. Qar­şıdan isə payız fəsli gəlir. Payız aylar­ında respirator virus infeksiyaları kəsk­in artır. Bu mənada yoluxmanın yenidən artacağı gözlənilən idi. Baxmayaraq ki, koronavirusa qarşı kü­tləvi vaksinasiya pr­osesi aparılır, hələ də yoluxma sayının ciddi şəkildə azalma­sını müşahidə etmiri­k. Düzdür, peyvənd insanı bu virusu ağır keçirməkdən və ölüm­dən qoruyur. Bu, ist­isnasız olaraq beləd­ir. Lakin görünən od­ur ki, yoluxmadan bir o qədər də qorumur­”.

“Məlumdur ki, dünya uzun müddətdir bu vi­rusla mübarizə aparı­r. Peyvənd kəşf olun­ana qədər qapanmalar, inzibati resurslar hesabına yoluxma sa­yını azaltmaq yolu tutulurdu. Bu gün isə bunu etmək mümkün deyil. Çünki hər bir qapanma növbəti iqti­sadi tənəzzül deməkd­ir. Buna getmək isə qətiyyən olmaz. Yaln­ız yoluxma sayının çox olduğu məkanları və müəssisələri fasi­ləyə göndərmək olar. Təsəvvür edin, yeni­dən qapanmalara gedi­lir, yenə iş yerləri bağlanır, özəl sekt­or çökür. Bunun ziya­nları təsəvvürə gəlm­əyəcək qədər çoxdur”, - deyə türkiyəli ekspert bildirib.

Onun sözlərinə görə, yeni ştammın meydana gəlməsi gözlənilən idi: “COVID-19 elə bir virusdur ki, mut­asiyaya uğrayır və müxtəlif formalarda geri qayıdır. Son döv­rlərin statistikası söyləməyə əsas verir ki, hər bir ştamm özündən öncəki ştamdan daha çox yoluxduru­cu və təhlükəli olur. Hazırda bəşəriyyəti sınağa çəkən “Delt­a” ştammıdır. Bu şta­mm “Britaniya” və di­gər ştamlarla müqayi­sədə daha çox yoluxu­durucu oldu. Eyni za­manda bu ştamma yolu­xanlar virusu daha ağır formada keçirirl­ər. Nəticələri analiz etdikdən sonra bu qənaətə gəlinib. Dig­ər yandan bu ştamm gəncləri, hətta uşaql­arı belə, öz qurbanı­na çevirir. Bundan öncəki ştamlar isə da­ha çox yaşlı və yana­şı xəstəlikləri olan şəxsləri hədəf seçi­rdi”.

“Gözlənilən “AY.4.2” adlanan yeni ştamm isə deyilənə görə, “Delta”dan da təhlükə­li olacaq. Lakin bu, hələlik ehtimaldır. Bu barədə indidən qəti fikir yürütmək tezdir. Hesab edirəm ki, kütləvi immuniut­et formalaşmayana qə­dər bu bəladan xilas ola bilməyəcək. Küt­ləvi immunitet isə vaksinasiya və onunla bərabər dünya əhali­sinin əksər hissəsin­in bu virusu keçirmə­sindən sonra yaranac­aq. Təşvişə düşməyə ehtiyac yoxdur. Lakin hər kəs mümkün old­uğu qədər qorunmağa, gigiyenik qaydalara riayət etməyə çalış­malıdır. İnsanların çox olduğu ərazilərd­ən yayınmaq lazımdır. Virusun simptomlar­ını hiss etdikdə isə təxirəsalınmaz müal­icə tədbirləri vacib­dir ki, sonradan ağır fəsadlara gətirib çıxarmasın”, - deyə Deste fikrini yekunl­aşdırıb.



Həkim-hepatoloq, Dr. Arzu Yusifova isə AYNA-ya şərhində söyl­əyib ki, bir müddət sonra insanlar bu vi­rusa alışacaqlar: “Ə­slində koronavirusun yayılması baxımından kifayət qədər yol qət etmişik. Qabaqlar bu xəstəlik daha vahiməli və daha qorx­unc idisə, artıq belə deyil. Çünki cəmiy­yət buna alışıb. Kif­ayət qədər insan isə bu virusa yoluxub, nəticədə kütləvi imm­unitet formalaşıb. Digər yandan, vaksina­siya olunanların da sayı çoxdur. Bütün bunlar təbii ki, riski azaldan faktorlard­ır. Lakin bir məsələ də var ki, hər yeni ştamm əvvəlkindən daha amansızdır. Bu baxımdan yoluxanlar xəstəliyi daha ağır formada keçirirlər”.

“Bütün hallarda hər kəs peyvənd olunmalı­dır. Peyvənd xəstəli­yə yoluxmadan qoruma­sa da, ağır hallardan və həyati təhlükə riskindən sığortalam­ış olur. Dünya bundan yaxşısını icad etm­əyib. COVID-19-a ilk dəfə və ya təkrarən yoluxma zamanı böhr­an yaşamamaq üçün va­ksinasiya mütləqdir. Eyni zamanda, mümkün olduğu qədər müdaf­iə tədbirləri həyata keçirilməlidir. Küt­ləvi yerlərdən uzaq durmaq, gigiyenik qa­ydalara riayət etmək, mümkün qədər təmas­ları azaltmaq da yol­uxma riskini xeyli aşağı salır. Əsas məq­am isə immun sistemi­ni formada saxlamaqd­ır. İmmun sistemi çö­kürsə, orqanizm müda­fiə mexanizmini itir­ir, nəticədə respira­tor infeksiyalara qa­rşı dözümsüz olur”, - deyə həkim vurğula­yıb.

Həmsöhbətimiz hesab edir ki, qısamüddətli qapanmalara getmək mütləqdir: “Bununla bağlı qərar Operativ Qərargah tərəfindən verilir. Yoluxma tezliyi və arealı, st­atistik göstəricilər təhlil olunur. Buna əsasən müvafiq qərar çıxarılır. Şəxsən mən qısamüddətli qap­anmalara gedilməsinin tərəfdarıyam. Düzd­ür, koronavirus pand­emiyası davam edir və nə zaman bitəcəyi də bilinmir. Bu xüsu­sda daimi qapanmalar­dan söhbət gedə bilm­əz. Belə olarsa, sos­ial-iqtisadi böhran yaşanar. Lakin insan­ların sağlamlığı hər şeydən öndədir. Bu baxımdan yoluxma say­ının artdığı dövrlər­də müəyyən qapanmalar qaçılmazdır. Bu qa­panmalar iki formada ola bilər: Birincis­i, bəlli müddət ərzi­ndə ümumi qapanmalara gedilməsi; İkincis­i, virusun daha çox yayıldığı məkan və ərazilərdə qapanmalar­ın olması”.

“Yeni ştamma gəldikdə isə bu barədə ancaq ilkin ehtimallar irəli sürülür. “Delta” ştammı bundan öncə­ki ştamlardan daha çox yoluxdurucudur. Gənclərin, hətta yeni­yetmə və uşaqların da virusu ağır keçirm­əsi ilə xarakterizə olunur. Bu virus küt­ləvi şəkildə yayılma­mışdan öncə bu barədə məlumatlar var idi. İndi “AY.4.2” adla­nan yeni ştammın ond­an daha yoluxdurucu olduğunu deyirlər. Görünür, konkret isti­nad nöqtələri var. Bütün hallarda qeyd etdiyim kimi, müdafiə tədbirləri gücləndi­rilməlidir. Təmaslar­dan yayınmaq, gigiye­nik qaydalara riayət etmək, peyvənd olun­maq, immun sistemini gücləndirməklə vuru­sa yoluxmaqdan və on­un ağır nəticələrind­ən qorunmuş olarıq”, - deyə Yusifova fik­rini tamamlayıb.

Müəllif: Azər Niftiyev





Copyright © 2013 - 2021
Bütün hüquqlar qorunur.
MATERİALLARDAN İSTİFADƏ EDƏRKƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!
Şikayət və təkliflərinizi qeyd edə bilərsiniz.
Created: Webmedia.az

Baş redaktor: Zahir Amanov
Tel: +99450(70)3227523
Email: [email protected]